Архітэктар, былы галоўны дзяржаўны інспектар па ахове гісторыка-культурнай спадчыны Мінгарвыканкома сп. Уладзімер Папруга, выхаванец ICCROM ( міжнароднай інстытуцыі, створанай пад патранатам ЮНЭСКА ў 1959г. у Рыме як галоўны метадычны цэнтр для кансультацый апошняй ў дачыненьні да гісторыка-культурнай спадчыны), Лаўрэат Прэміі Прафсаюзаў БССР у галіне архітэктуры, каментуе здымкі, зробленыя фотакорам НН у Нясвіжскім замку.

НН: Спадар Папруга, калі меркаваць па здымках, зробленых у Нясвіжскім замку, то тое, што там адбываецца, нагадвае не рэстаўрацыю, а папросту разбурэньне, якое можа шакаваць чалавека, далёкага ад рэстаўрацыйных методык.

Уладзімер Папруга: Гэта і ёсьць разбурэньне, і яно шакуе не толькі людзей, далёкіх ад рэстаўрацыі, але найперш спецыялістаў. Існуе нарматыўна-прававая база, датычная рэстаўрацыі, распрацаваныя метадыкі і адпаведная працэдура, але ўсе яны ў сучаснай Беларусі па невядомых прычынах не выконваюцца. На працягу апошніх 10-15 гадоў рэстаўрацыйны бамонд (маю на ўвазе найперш “рэстаўратараў” з Міністэрства культуры) замяняе сапраўдную рэстаўрацыю аб’ектаў гісторыка-культурнай спадчыны іх разбурэньнем і стварэньнем на іх месцы макетаў – цалкам з сучасных матэрыялаў. Рэстаўрацыя па-просту падмяняецца імітацыяй.

З асаблівым цынізмам Менгарвыканком сумесна з Мінкультуры Рэспублікі Беларусь адзначаюць сёлета 18 красавіка -Міжнародны дзень Гісторыка-культурнай спадчыны ЮНЭСКА.

Спачатку, амаль напярэдадні быў знішчаны цэлы шэраг будынкаў былой вул.Койданаўская (Рэвалюцыйная) - №№12,14,17. Сёння невядома з якіх прычынаў знікла цэлая вежа Пішчалаўскага Замку...

Унікальная знаходка (глядзець) была знойдзена паміж былымі вуліцамі Койданаўская і Збаровая, на паграніччы былога абарончага Гарадскога Вала - 18 красавіка свой апошні “залп пагарды з 18 стагодьзя” па Мінгарвыканкаму і Мінкультуры зрабілі дзьве гарматы, выпадкова знойдзеныя не пад час правядзеньня раскопак у сувязі з навукова-абгрунтаванай рэгенерацыі Гістарычнага цэнтра Менску, а падчас банальнага “новага будаўніцтва”. Сам факт гэтага будаўніцтва, як і будаўніцтва на Нямізе, як і будаўніцтва 30-ці павярховага гмаха на Замчышчы 11ст.- жорстка супярэчыць ня толькі Закону Рэспублікі Беларусь “Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны” і ўсім вядомым міжнародным ахоўным дакументам, але і рэгламентам Праекта Дэтальнага плана гістарычнага цэнтра, ўрачыста зацьверджанаму Рашэньнем Мінгарвыканкама №617 ад 30 сакавіка 2006г. у рэчышчы выкананьня Прэзідэнтскай праграмы “рэканструкцыі Гістарычнага цэнтра” сталіцы краіны.

Няма сумневу, што калі б удалося данесці да Прэзідэнта усю праўду аб сённяшняй “рэканструкцыі”, ён быў ба моцна расчараваны і занепакоіўся тымі працэсамі, што цяпер нібыта ад яго імя адбываюцца на ахоўваемай Законам тэрыторыі.

Абвалілася вежа Пішчалаўскага замку, дзе месьціцца сумнавядомая турма Валадарка.

Як паведаміў дзяжурны ізалятара, надзвычайнае здарэнне зафіксавана 20 красавіка ў 8.20. «Пацярпелых няма, гэта нежылое памяшканне», — сказаў дзяжурны.

Пішчалаўскі замак быў пабудаваны ў 1825 годзе на грошы багатага шляхціча Пішчалы. Узьведзены ў стылі раньняга класіцызму, ён адразу пачаў выкарыстоўвацца ў якасьці турмы і арсэналу. На пачатку ХХ стагодзьдзя тут быў зьняволены Якуб Колас, арыштаваны за ўдзел у несанкцыяваным зьезьдзе радыкальна настроеных настаўнікаў. Тут раней сядзелі героі паўстаньняў 1831 і 1863-га, Дунін-Марцінкевіч, Карусь Каганец. На браме гэтага турэмнага замку быў павешаны Іван Пуліхаў, што помсьціў расейскаму губэрнатару Курлову за расстрэл дэманстрацыі менчукоў. Тут сядзелі Сіўчык, Хадыка ды іншыя палітвязьні 1990-2000-х.

1. Рада Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР) прызнае варожай беларускім нацыянальным інтарэсам палітыку пануючай улады ў Рэспубліцы Беларусь (РБ), скіраваную на падаўленьне беларускай гістарычнай памяці.

2. Палітычны рэжым РБ спалучае эканамічную эксплюатацыю Беларусі са зьнішчэньнем, у тым ліку карыстаючыся гаспадарчай матывацыяй, рысаў яе адметнага гістарычнага і культурнага аблічча. Распачатая ў 1994 годзе новая вайна ўладаў супраць беларускай гісторыі сёньня перанесеная на матэрыяльныя здабыткі нацыянальнае спадчыны. Яскравым прыкладам сталася руйнаваньне гістарычнай забудовы Горадні, зьнішчэньне помнікаў у Менску.

3. Рада БНР надае вялікае значэньне захаваньню матэрыяльных сьведчаньняў нацыянальна-культурнай гісторыі краіны. Помнікі, што ствараюць краявід беларускіх местаў і мястэчак, умацоўваюць сьвядомасьць нацыянальна-гістарычнай пераемнасьці беларускай гісторыі. Пасьля нязьлічоных стратаў ад войнаў ды дзесяцігодзьдзяў сыстэматычнай “саветызацыі”, асаблівую каштоўнасьць набываюць захаваныя архітэктурныя ляндшафты з часоў перад захопам беларускіх земляў Расейскай імпэрыяй і перадсавецкіх часоў.

Руйнаваньне часткі Нясьвіскага замку Радзівілаў выклікала шырокае абмеркаваньне ў грамадзтве.

Рэстаўратары, якія працуюць на аб’екце, заяўляюць, што іншага варыянту “захаваньня” трохпавярховай галерэі ХVIII стагодзьдзя, не было. Незалежныя экспэрты кажуць, што паводле сучасных мэтодык уратаваць можна практычна ўсё. Непакоіць спэцыялістаў і тое, што над палацам пачынаюць узвышацца зусім не ўласьцівыя ягонаму барочнаму стылю элемэнты. Асабліва прыцягвае да сябе ўвагу адна зь вежаў, адноўленая у выглядзе праваслаўнай званіцы з какошнікамі.

Теперь во дворце целиком разрушена трехэтажная галерея, которая помнила шаги Радзивиллов.

Еще в конце января, когда мы писали о реставрации Несвижского замка, эта стена была. Строители разрушили лишь внутреннюю стену галереи и перекрытия - конструкции будто бы «безнадежно устарели». Но в ходе так называемых восстановительных работ решено было разрушить и внешнюю стену.