Архітэктар, былы галоўны дзяржаўны інспектар па ахове гісторыка-культурнай спадчыны Мінгарвыканкома сп. Уладзімер Папруга, выхаванец ICCROM ( міжнароднай інстытуцыі, створанай пад патранатам ЮНЭСКА ў 1959г. у Рыме як галоўны метадычны цэнтр для кансультацый апошняй ў дачыненьні да гісторыка-культурнай спадчыны), Лаўрэат Прэміі Прафсаюзаў БССР у галіне архітэктуры, каментуе здымкі, зробленыя фотакорам НН у Нясвіжскім замку.

НН: Спадар Папруга, калі меркаваць па здымках, зробленых у Нясвіжскім замку, то тое, што там адбываецца, нагадвае не рэстаўрацыю, а папросту разбурэньне, якое можа шакаваць чалавека, далёкага ад рэстаўрацыйных методык.

Уладзімер Папруга: Гэта і ёсьць разбурэньне, і яно шакуе не толькі людзей, далёкіх ад рэстаўрацыі, але найперш спецыялістаў. Існуе нарматыўна-прававая база, датычная рэстаўрацыі, распрацаваныя метадыкі і адпаведная працэдура, але ўсе яны ў сучаснай Беларусі па невядомых прычынах не выконваюцца. На працягу апошніх 10-15 гадоў рэстаўрацыйны бамонд (маю на ўвазе найперш “рэстаўратараў” з Міністэрства культуры) замяняе сапраўдную рэстаўрацыю аб’ектаў гісторыка-культурнай спадчыны іх разбурэньнем і стварэньнем на іх месцы макетаў – цалкам з сучасных матэрыялаў. Рэстаўрацыя па-просту падмяняецца імітацыяй.

З асаблівым цынізмам Менгарвыканком сумесна з Мінкультуры Рэспублікі Беларусь адзначаюць сёлета 18 красавіка -Міжнародны дзень Гісторыка-культурнай спадчыны ЮНЭСКА.

Спачатку, амаль напярэдадні быў знішчаны цэлы шэраг будынкаў былой вул.Койданаўская (Рэвалюцыйная) - №№12,14,17. Сёння невядома з якіх прычынаў знікла цэлая вежа Пішчалаўскага Замку...

Унікальная знаходка (глядзець) была знойдзена паміж былымі вуліцамі Койданаўская і Збаровая, на паграніччы былога абарончага Гарадскога Вала - 18 красавіка свой апошні “залп пагарды з 18 стагодьзя” па Мінгарвыканкаму і Мінкультуры зрабілі дзьве гарматы, выпадкова знойдзеныя не пад час правядзеньня раскопак у сувязі з навукова-абгрунтаванай рэгенерацыі Гістарычнага цэнтра Менску, а падчас банальнага “новага будаўніцтва”. Сам факт гэтага будаўніцтва, як і будаўніцтва на Нямізе, як і будаўніцтва 30-ці павярховага гмаха на Замчышчы 11ст.- жорстка супярэчыць ня толькі Закону Рэспублікі Беларусь “Аб ахове гісторыка-культурнай спадчыны” і ўсім вядомым міжнародным ахоўным дакументам, але і рэгламентам Праекта Дэтальнага плана гістарычнага цэнтра, ўрачыста зацьверджанаму Рашэньнем Мінгарвыканкама №617 ад 30 сакавіка 2006г. у рэчышчы выкананьня Прэзідэнтскай праграмы “рэканструкцыі Гістарычнага цэнтра” сталіцы краіны.

Няма сумневу, што калі б удалося данесці да Прэзідэнта усю праўду аб сённяшняй “рэканструкцыі”, ён быў ба моцна расчараваны і занепакоіўся тымі працэсамі, што цяпер нібыта ад яго імя адбываюцца на ахоўваемай Законам тэрыторыі.

13 сакавіка 2008г. зьнішчаны яшчэ адзін аўтэнтычны помнік Гістарычнага цэнтра Менску, унесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь - жылы будынак XIX стагоддзя па вул. Койданаўская (цяпер Рэвалюцыйная), 17.

Гэты будынак зьяўляўся выдатным прыкладам перыметральнай вулічнай забудовы гістарычнага квартала старога Менску, унесены не толькі ў акадэмічнае выданьне “Помнікі архітэктуры Мінска XVII-пачатку XXст”1984г. , ці ў складзе гістарычнага квартала, які прымыкае да Верхняга Горада (пратакол НМР №64 ад 27 сакавіка 2001), але і адрасна, пратаколам №107 навукова-мэтадычнай рады Мінкультуры ад 29 сакавіка 2005г. ў пералік аб’ектаў Дзяржаўнага спісу сталіцы.  

З 25 па 29 лютага тыднёвым каардынатарам рубрыкі "Грамадскі рэдактар" на Радыё Свабода быў архітэктар Уладзімер Папруга. Гэты тыдзень згаданая рубрыка была прасвечаная гістарычнаму цэнтру Менску. Прапануем звярнуць увагу на наступныя матэрыялы.

Спасылкі па тэме:
1. Гістарычны цэнтр Менску. Купалаўскі тракт.
http://svaboda.org/content/Article/1013363.html (19.02.2008)
2. Гістарычны цэнтр Менску. Чым ёсць перабудова Нямігі?
http://svaboda.org/archive/guesteditor/20080201/597/611.html?id=1044849 (25.02.2008)
3. Гістарычны цэнтр Менску. Шматпавярховік як узор нецывілізаванасці.
http://svaboda.org/archive/guesteditor/20080201/597/611.html?id=1045024 (26.02.2008)
4. Гістарычны цэнтр Менску. Царква і разбурэнні ў гістарычным цэнтры.
http://svaboda.org/archive/guesteditor/20080201/597/611.html?id=1045204 (27.02.2008)
5. Гістарычны цэнтр Менску. Гатэль "Еўропа"?
http://svaboda.org/archive/guesteditor/20080201/597/611.html?id=1045394 (28.02.2008)
6. Гістарычны цэнтр Менску. Хмарачосавая інтэрвенцыя.
http://svaboda.org/archive/guesteditor/20080201/597/611.html?id=1045551 (29.02.2008)
7. Гістарычны цэнтр Менску. Ці застанецца ён гісторыка-культурнай каштоўнасцю?
http://svaboda.org/archive/guesteditor/20080201/597/611.html (29.02.2008)
 

(скарочаны варыянт надрукаваны ў газеце Народная Воля №35-36 6-7 сакавіка 2008)

У 2007 годзе мне давялося бліжэй пазнаёміцца з сучаснымі архітэктурнымі тэндэнцыямі і павевамі ў Мінску, а найперш – з людзьмі   неардынарнымі,  самавітымі, творчымі. У іх ліку і гэтыя двое – мастак  Вашчанка і  архітэктар Папруга. З імі   аднойчы мы зрабілі   невялікую экскурсію па цэнтры горада.  Абмяркоўвалі тое, што  іх і мяне хвалявала, альбо проста прыцягвала  ўвагу. Гутарылі, часам з пэўным  заглыбленнем у гісторыю.

Архітэктура – гэта тое, што ператварае  звычайнае будаўніцтва ў мастацтва. Мастацтва формы, прасторы, аб’ёмаў. Мастацтва ствараць рукатворнае асяроддзе, якое  матэрыяльнымі сродкамі адлюстроўвае і фармуюе духоўнае вымярэньне як чалавека, так і эпохі свайго стварэння.